1970.12 Kronika miasta Świdnicy ▪ Franciszek Jarzyna

Opublikowano: 5 marca 2016, Odsłon: 1 349
  • 1 XII. Przewodniczący PMRN Zenon Burski został powołany na pełnomocnika do spraw akcji zimowej na terenie miasta. Stanął on na czele komitetu w składzie. Janusz Mirowski (kierownik Wydziału GKiM), Jan Grab (kierownik Wydziału Komunikacji), Jan Ławicki (kierownik Wydziału Spraw Wewnętrznych), płk Czesław Bartkiewicz (szef Powiatowego Sztabu Wojskowego), kpt. Witold Badora (zastępca komendanta MO), Ryszard Duniewski (dyrektor MPGK nr 2) i Stefan Markiewicz (dyrektor MZBM).

    1 XII. Prezydium MRN powołało Macieja Wojciechowskiego na stanowisko dyrektora Świdnickiego Ośrodka Kultury (de facto pełnił on tę funkcję już od dnia 1 listopada 1970 roku).

    3 XII. Prezydium MRN rozpatrywało działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, które liczyło wówczas 1.084 członków, zrzeszonych w 19 kołach zakładowych, 11 szkolnych i 1 terenowym. Kierownikami działających przy PTTK komisji byli: Lucjan Okwieka (turystyka górska), Alojzy Pyrek (klub narciarski „Sowa”), Jerzy Mencel (turystyka piesza), Zdzisław Nowak (turystyka kajakowa), Tadeusz Reczuch (krajoznawstwo), Arkadiusz Kosmowski (ochrona zabytków). Przewodniczącym Straży Ochrony Przyrody był Romuald Nowicki, a przew. Koła Przewodników Stanisław Kotełko.

    3 XII. Zakończył się cykl narad związanych z przygotowaniami do spisu powszechnego. 28 listopada odbyła się narada w KP PZPR z dyrektorami zakładów pracy, 1 grudnia z przedstawicielami organizacji młodzieżowych i KP MO w sprawach zabezpieczenia spisu, 2 grudnia z przedstawicielami organizacji społecznych i wreszcie 3 grudnia narada robocza wszystkich pracowników aparatu spisowego. Miasto podzielono na 300 obwodów, utworzono 4 oddziały Miejskiego Biura Spisowego, zwerbowano 450 rachmistrzów z zakładów pracy i szkół średnich (przeszkolono ich na 10 kursach), rozwieszono plakaty i ogłoszenia, a w szkołach rozprowadzono broszurki i ulotki informacyjne.

    4 XII. Władze miejskie z przewodniczącym PMRN Zenonem Burskim na czele przeprowadziły wizytację ośrodka wypoczynkowego MZBM w Karpaczu.

    5 XII. Zjazd turystów z okazji 15-lecia świdnickiego oddziału PTTK. Wzięło w nim udział 65 przybyszów z całego kraju.

    10 XII. Prezydium MRN omawiało działalność świetlic i klubów zakładowych. Według informacji złożonej przez Wydział Kultury (kierownik Stanisław Marciniak) w mieście, poza Świdnickim Ośrodkiem Kultury, działały: Międzyzakładowy Dom Kultury „Bolko”, domy kultury przy Fabryce Mebli, ZWAP, ZEM, DZBR „Renifer” oraz klub Związku Uchodźców Politycznych z Grecji. Postanowiono postulować zniesienie kart wstępu do klubów, aby mogły one służyć wszystkim mieszkańcom miasta.

    11 XII. Występ wrocławskiego kabaretu „Dymek z papierosa” Haliny i Wojciecha Dzieduszyckich.

    15 XII. ZBoWiD zorganizował w ŚOK „Zgaduj-zgadulę” na temat: „Walka o pokój naszą wspólną sprawą” dla uczniów szkół średnich. I miejsce zdobyła drużyna Technikum Budowlanego.

    15 XII. Nauczyciele i uczniowie Państwowej Szkoły Muzycznej wystąpili z koncertem w dzierżoniowskiej „Diorze”.

    17 XII. Walne Zgromadzenie przedstawicieli członków Spółdzielni Mieszkaniowej. Obradom przewodniczył Norbert Wichary. M.in. uchwalono kierunki rozwoju i program działalności spółdzielni na lata 1971-1975.

    21 XII. Narada aktywu politycznego i gospodarczego miasta i powiatu poświęcona omówieniu zmian w składzie KC PZPR i sytuacji kraju.

    22 XII. Sesja Miejskiej Rady Narodowej w gmachu Prezydium MRN przy placu Grunwaldzkim 14. Głównym tematem było uchwalenie planu gospodarczego i budżetu na rok 1971.

    25 XII. W wieku 72 lat zmarł Franciszek Frankowski, zasłużony działacz społeczny, wieloletni członek Prezydium Zarządu Oddziału ZBoWiD, Zarządu Miejskiego Frontu Jedności Narodu, a także Rady Nadzorczej PSS.

    31 XII. W Świdnicy czynnych było 6 lokali gastronomicznych o charakterze folklorystycznym i regionalnym. Były to: kawiarnia „Łowiczanka” o wystroju łowickim, (otwarta w roku 1968), restauracja „Piwnica Imzurowa” – wystrój staropolski (otwarta w roku 1970), herbaciarnia „Tuła” – wystrój rosyjski (otwarta w roku 1969), karczma „Zagłoba” – wystrój staropolski ludowy (otwarta po modernizacji w roku 1967), restauracja „Stylowa” – wystrój węgierski (otwarta po modernizacji w roku 1967) i bar „Płotka” – wystrój rybacki.

    W grudniu wyszło z druku staraniem Towarzystwa Regionalnego Ziemi Świdnickiej wydawnictwo „Świdnica – ziemia Bolków” (80 zł, stron 95, nakład 3.000 egz.). Redaktorami całości byli: Ryszard Pollak i Witold Stankiewicz, a autorami rozdziałów: Witold Stankiewicz, Tadeusz Kaletyn, Zdzisław Grontkowski, Zbigniew Tempski, Feliks Kostyra, Franciszek Jarzyna i Stanisław Machowski, autorami zdjęć: Tadeusz Drankowski i Marek Grotowski. Nad opracowaniem graficznym i typograficznym czuwał Adam Łowczycki, redaktorem technicznym był Aleksander Kosiński.

    Na przełomie lat 1970/1971 do 13 szkół podstawowych w mieście uczęszczało ogółem 7.993 dzieci, do szkół zawodowych i techników – 7.777 uczniów, a do 12 przedszkoli – 1.114 dzieci.

    Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej posiadało w mieście i powiecie 21 kół i 175 członków zbiorowych, w tym 25 na wsi. W ciągu roku TPPR zorganizowało 139 odczytów, prelekcji i pogadanek, 63 akademie i koncerty, 61 spotkań, 23 wystawy. W 8 kursach języka rosyjskiego dla dorosłych uczestniczyło 162 słuchaczy. Odbyło się też 10 wycieczek do Poronina.

    Wszystkie zakłady przemysłowe zrealizowały roczny plan produkcji w 101,4%, osiągając ogólną wartość 5.275.043.000 zł. Natomiast nie wykonały planu: Świdnickie Zakłady Gastronomiczne (powód – zmniejszony popyt na napoje chłodzące), Spółdzielnia Wyrobów Usług Meblowych (zaległości przyłączonej placówki w Strzegomiu), Rejonowa Spółdzielnia Ogrodnicza (brak spływu owoców w sezonie) i warsztaty Technikum Budowlanego (brak zamówień).

    Zakłady Wytwórcze Aparatury Precyzyjnej wyprodukowały: 494.800 liczników 1-fazowych (w tym 25.800 dwutaryfowych), 258.300 liczników 3-fazowych (w tym 19.400 dwutaryfowych), 1.114.300 czujników samochodowych, 264.200 wskaźników samochodowych, 77.600 zestawów wskaźników, 146.100 mikrosilników i 1.900 zegarów kontrolnych. Kontynuowano rozpoczęty w 1969 roku eksport czujników poziomu paliwa i temperatury wody do ZSRR, a wartość całego eksportu ZWAP wyniosła ponad 12 milionów złotych dewizowych. W ZWAP pracowało 2.745 osób, w tym 2.203 robotników, 351 pracowników inżynieryjno-technicznych i 89 pracowników administracji.

    W okresie „pięciolatki” 1966-1970 Fabryka Wagonów wykonała 14.783 wagony w tym 9.377 cystern, 4.560 platform, 476 wagonów wyładowczych i 370 specjalnych. W roku 1970 wyprodukowano 3.797 wagonów. Wielkość produkcji eksportowej przedstawiała się następująco:

    zł dew.
    1966 44.929.000
    1967 51.751.000
    1968 60.330.000
    1969 65.962.000
    1970 50.829.000

    Zmniejszenie eksportu w roku 1970 wynikło na skutek jego ograniczenia na rzecz potrzeb krajowych przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów. W latach 1966-1970 głównymi odbiorcami zagranicznymi były: ZSRR, Czechosłowacja, Węgry, Bułgaria i Rumunia, a także Grecja (25 cystern w roku 1966), Australia, Portugalia i Syria (8 cementowagonów w roku 1970).

    W ciągu roku w Fabryce Wagonów zgłoszono ponad 200 wniosków racjonalizatorskich, w ZWAP – 139, w Zakładach Magnezytowych – 28, w ŚFUP – 90. Znaczna ich część dotyczyła usprawnień związanych z bezpieczeństwem pracy i ochroną zdrowia.

    W planie pięcioletnim ŚFUP wyprodukowała łącznie 48.462 tony wyrobów wartości 1.758.308.000 zł, z czego na eksport przypadło 24.211 ton wartości 575.104.000 zł, czyli około 27 milionów dolarów.

    DZBR „Renifer” wyprodukowały w 1970 roku 791.000 par rękawiczek i 279.000 m kw. skór. Zatrudniały 806 osób.

    Świdnickie Fabryki Mebli (oficjalna nazwa: Świdnicki Ośrodek Przemysłu Meblarskiego) zatrudniały 1914 pracowników, w tym 731 kobiet W poprzednich latach zatrudnienie to wynosiło:

    w tym kobiet
    1966 1.036 486
    1967 1.030 507
    1968 1.044 521
    1969 1.451 670

    W latach 1966-1970 29 pracowników zostało odznaczonych Krzyżami Zasługi, a 1 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

    Spółdzielnia „Jedność” wyprodukowała 33.000 par obuwia skórzanego wyjściowego, 39.700 par obuwia skórzanego domowego i 105.000 par obuwia tekstylnego domowego. W grupie przemysłowej pracowało 159 osób w tym 10 pracowników inżynieryjno-technicznych i 15 biurowych. Przy pracy nakładczej zatrudnionych było 215 osób. Spółdzielnia posiadała na terenie miasta 11 zakładów usługowych (w tym 1 rymarski). Prezesem spółdzielni był w tym czasie Roman Daszkiewicz, a przewodniczącym rady zakładowej Józef Piekara.

    Spółdzielnia „Nowe Życie” wyprodukowała 66.542 okrycia damskie, z tego 8.990 na eksport do ZSRR. Odbiorcami wyrobów były hurtownie państwowe, spółdzielcze i domy towarowe z 11 województw. Przy bezpośredniej produkcji zatrudnionych było 217 robotników, przeważnie kobiet. Spółdzielnia dysponowała 105 maszynami do szycia.

    Świdnicki oddział Wojewódzkiej Spółdzielni Spożywców zrzeszał w Świdnicy i w Żarowie 7.489 członków i zatrudniał 519 pracowników. W ciągu roku otwarto 2 nowe sklepy na Osiedlu Młodych: gospodarstwa domowego i chemiczny oraz sklep warzywniczo-owocowy przy ulicy Wrocławskiej. Uruchomiono nowy punkt usługowy p.n. „Praktyczny Pan” przy placu Grunwaldzkim 11 (obok ośrodka „Praktyczna Pani”, który przeprowadził dwie 72-godzinne „szkoły życia” dla kobiet w wieku przedemerytalnym i kobiet wstępujących w związki małżeńskie). Dla emerytowanych członków i pracowników spółdzielni prowadzony był „Klub Seniora”. Zarząd Oddziału Spółdzielni tworzyli: Marian Wudniak (prezes) oraz Stanisław Tomikowski i Norbert Pyrek (wiceprezesi). Pełnomocnikiem do spraw ekonomiczno-finansowych był Konrad Mikołajewski.

    Struktura obrotów handlowych w mieście kształtowała się następująco: artykuły spożywcze – 37,9%, przemysłowe – 62,1%. Procentowy udział alkoholu powyżej 18% w ogólnych obrotach wyniósł 3%. W poprzednim roku (1969) analogiczne dane wynosiły: artykuły spożywcze 40,6%, przemysłowe – 59,4%, alkohol – 5,5%.

    Na koniec roku w mieście zatrudnionych było 26.000 osób (nie licząc uczniów). Wzrost zatrudnienia w ciągu roku wyniósł 1.490 osób, w tym 400 kobiet. Bez pracy pozostawały nadal 203 kobiety zarejestrowane w Wydziale Zatrudnienia.

    Liczba prywatnych zakładów rzemieślniczych zmniejszyła się z 290 do 260, a zatrudnienie w rzemiośle spadło z 822 do 772 osób.

    Oddano do użytku 185 nowych izb mieszkalnych w budownictwie rad narodowych i 540 izb w budownictwie spółdzielczym. Rozebrano natomiast 26 budynków mieszkalnych z uwagi na ich zły stan techniczny.

    Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych zatrudniał 165 dozorców domowych (w roku 1966 – 131, w 1967 – 146, w 1968 – 158, w 1969 – 154).

    Zlikwidowano ostatecznie oświetlenie gazowe na ulicach miasta. Stopniową elektryfikację ilustruje tabela:

    Lampy elektryczne Lampy gazowe
    1966 908 115
    1967 1.038 85
    1968 1.183 40
    1969 1.229 18
    1970 1.343 -

    Z usług wypożyczalni sprzętu turystycznego prowadzonej przez PTTK skorzystało ogółem 58 osób. Wypożyczalnia dysponowała 36 plecakami, 14 namiotami, 38 materacami dmuchanymi i 9 kocherami. W stacji noclegowej PTTK przebywało w tym okresie 506 turystów.

    W latach 1969 i 1970 świdnicki oddział Towarzystwa Przyjaciół Dzieci wydatkował m.in. kwotę 175.952 zł na akcję zimową dla dzieci, 438.040 zł na akcję letnią i dziecińce, 70.000 zł na obozy dla dzieci, 30.000 zł na place zabaw oraz 36.031 zł na wyżywienie dzieci w szkołach. Udzielono również 20.830 zł zapomóg dla najbiedniejszych dzieci. TPD liczyło w tym czasie 3.254 członków i posiadało 38 kół, działających na terenie całego powiatu.

    Klub „Polonia”, zrzeszający 872 członków, w tym 586 zawodników, przeprowadził 117 imprez, w tym 65 w Świdnicy i 52 na wyjeździe.

    W obu kinach, „Gdynia” i „Przyjaźń”, odbyło się 2.372 seanse, które obejrzało 339.558 widzów. W porównaniu z poprzednim rokiem wystąpił znaczny spadek frekwencji.

    Na leczeniu w Szpitalu Miejskim przebywało 8.186 osób. Z powodu braku miejsc nie przyjęto 1.012 chorych. W lecznictwie otwartym i zamkniętym pracowało ogółem 52 lekarzy. Liczba ta nie zaspokajała potrzeb miasta. W samych tylko przychodniach przyzakładowych brak było 10 lekarzy różnych specjalności.

    Karetki Pogotowia Ratunkowego wyjeżdżały 9.332 razy, w tym 8.227 razy do nagłych zachorowań i 1.105 razy do nieszczęśliwych wypadków. Na stacji Pogotowia udzielono 8.886 porad i zabiegów.

    W Świdnicy popełniono ogółem 1123 przestępstwa, w tym 27 rozbojów, 52 włamania do obiektów gospodarki uspołecznionej, 72 włamania na szkodę osób prywatnych itd. 11 włamań dokonali sprawcy przybyli z innych terenów. Zlikwidowano też groźną grupę złodziei kieszonkowych, operującą na placach targowych i na dworcu PKS. 71 przestępstw kryminalnych popełniła nieletnia młodzież. W tymże roku w mieście wydarzyło się 50 wypadków drogowych, w których 4 osoby poniosły śmierć.

    Do Kolegium Karno-Administracyjnego wpłynęły 982 wnioski, z tego 542 o ukaranie za nieprzestrzeganie przepisów ustawy antyalkoholowej i 201 za wykroczenia drogowe.

    W mieście zanotowano 17 pożarów (w tym 1 podpalenie). Świdnicka Straż Pożarna uczestniczyła ponadto w gaszeniu 40 pożarów na terenie powiatu.

    W roku 1970 zarejestrowano w Urzędzie Stanu Cywilnego 473 małżeństwa, 733 urodziny i 162 zgony.

    Na koniec roku miasto liczyło 47.570 mieszkańców.


    Kategoria: Świdnica 1945-1975

    Tagi: ,

  • Dodaj komentarz

    Dodaj komentarz