Nagrobki pracowników kolei na ewangelickim cmentarzu przy Kościele Pokoju w Świdnicy ▪ Marian Twardowski

Opublikowano: 9 lipca 2020, Odsłon: 1 581
  • Początek epoki kolei żelaznych przypadł na pierwszą połowę XIX wieku. 27 września 1825 roku pierwszy na świecie pociąg pokonał trasę Stockton-Darlington, w północno-wschodniej Anglii. Dziesięć lat później, 7 grudnia 1835 roku w Królestwie Bawarii pierwsza linia kolejowa dla ruchu pasażerskiego połączyła Norymbergę z Fürth. Trasa liczyła 6 kilometrów. W drugiej połowie XIX wieku zjednoczone Niemcy stały się największą potęgą kolejową w Europie. W 1878 roku łączna długość torów na terenie Cesarstwa wynosiła 31636 kilometrów, a w 1912 roku ponad 52 tysiące kilometrów. Również największym europejskim przedsiębiorstwem kolejowym były Niemieckie Koleje Rzeszy (Deutsche Reichsbahn – DR). Utworzone w 1920 roku (istniały do 1949 roku) z połączenia sieci kolei państwowych pruskich, saksońskich, bawarskich, badeńskich, wirtemberskich, oldenburskich i Meklemburgii-Schwerina.

    Swoistą pamiątką nawiązującą do historii kolejnictwa są nagrobki pracowników kolei na zabytkowym, ewangelickim cmentarzu przy Kościele Pokoju w Świdnicy. Na odszukanych i sfotografowanych przeze mnie kamiennych płytach widnieją następujące nazwy stanowisk związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego oraz prowadzeniem pojazdów kolejowych:

    Eisenbahn-Inspektor – inspektor kolei
    Reichsbahn-Zugführer – kierownik pociągu kolei Rzeszy
    Eisenbahn-Unter-Assistent – młodszy asystent kolejowy
    Königliche Eisenbahnzugführer – kierownik pociągu kolei królewskich
    Eisenbahnsupernumerar – dawna przestarzała nazwa urzędnika kolejowego
    Lokomotivführer – maszynista
    Eisenbahnoberschaffner – starszy konduktor pociągu
    Bahnhofs-Inspektor – inspektor stacji (dworca)

    Inskrypcje na poszczególnych nagrobkach w języku niemieckim oraz w wolnym tłumaczeniu na język polski:

    1

    Ruhestätte
    des Eisenbahn–Inspektors
    Gustav Gossow
    geb. 8.10.1865.
    gest. 11.12.1924.

    Miejsce spoczynku
    inspektora kolei
    Gustava Gossowa
    ur. 8.10.1865.
    zm. 11.12.1924.

    2

    Hier ruht in Gott
    der Reichsbahn – Zugführer i.R.
    Karl Hoffmann
    * 17.5.1853
    † 25.1.1937

    Tu spoczywa w Bogu
    kierownik pociągu kolei Rzeszy w stanie spoczynku
    Karl Hoffmann
    ur. 17.5.1853
    zm. 25.1.1937

    3

    Hier ruht in Gott
    der Eisenb. Unt. Ass. a.D.
    Carl Kudell.
    geb. 3.3.1854
    gest. 28.12.1920.

    Tu spoczywa w Bogu
    młodszy asystent kolejowy na emeryturze
    Carl Kudell.
    ur. 3.3.1854
    zm. 28.12.1920.

    4

    Hier ruht in Gott
    mein inniggeliebter Mann
    der Kgl. Eisenbahnzugführer a.D.
    Heinrich Linke.
    * d. 22. Februar 1848,
    † d. 10. August 1912.

    Tu spoczywa w Bogu
    mój ukochany mąż
    kierownik pociągu kolei królewskich na emeryturze
    Heinrich Linke.
    ur. 22. lutego 1848,
    zm. 10. sierpnia 1912.

    5

    Hier ruht
    unser
    lieber Sohn und Bruder
    der
    Eisenbahnsupernumerar
    Emil Hanisch.
    geb. d. 5. Juli 1864
    gest. d. 3. April 1886.

    Tu spoczywa
    nasz
    ukochany syn i brat
    urzędnik kolejowy
    Emil Hanisch.
    ur. 5. lipca 1864
    zm. 3. kwietnia 1886.

    6

    Hier ruht in Gott
    unser lieber Vater
    u. Bruder
    Lokomotivführer i.R.
    Oskar König
    * 26.7.1860.
    † 27.9.1932.
    ———
    Ruhe sanft!

    Tu spoczywa w Bogu
    nasz ukochany ojciec
    i brat
    maszynista w stanie spoczynku
    Oskar König
    ur. 26.7.1860
    zm. 27.9.1932
    ———
    Spoczywaj w pokoju!

    7

    Gustav Schulz
    Eisenbahnoberschaffner a.D.
    * 13.8.1867.
    † 8.11.1926.
    Ruhe sanft!

    Gustav Schulz
    starszy konduktor pociągu na emeryturze
    ur. 13.8.1867
    zm. 8.11.1926
    Spoczywaj w pokoju!

    8

    Frau
    Bahnhofs Inspectors
    Pauline Peters
    geb. Scholz,
    geb. zu Croischwitz
    d. 14. Novbr. 1845.
    gest. zu Breslau
    d. 1. Juni 1878.

    Żona
    inspektora stacji kolejowej
    Pauline Peters
    z domu Scholz,
    ur. w Kraszowicach
    14 listopada 1845
    zm. we Wrocławiu
    1. czerwca 1878

    Na cmentarzu natrafiłem na jeszcze inny interesujący nagrobek – Carla Friedricha Bartscha (1798-1864) oraz jego małżonki Johanny Heleny Bartsch (1804-1868) z domu Scholz. W 1846 roku C.F. Bartsch zbudował na terenie swojego folwarku we wsi Zawiszów (Säbischdorf) cukrownię wraz z bocznicą kolejową o długości1,2 km. Bocznica była połączona z linią kolejową Jaworzyna Śląska–Świdnica, którą oddano do użytku 21 lipca 1844 roku. Obok rozjazdu znajdował się budynek przystanku Zawiszów i posterunek ruchu (Blockstation-Zugfolgestelle) uprawniony do przepuszczania pociągów. Bezmanewrowy wjazd do fabryki był możliwy tylko od strony Świdnicy. Po 1908 roku niewielka stacja i bocznica zostały zlikwidowane. Natomiast cukrownia pracowała do 1913 roku. Jak przebiegała trasa bocznicy kolejowej przedstawia niemiecka mapa topograficzna w skali 1:25000 opublikowana przez Królewski Pruski Urząd Geodezyjny w 1883 roku.

    Dworzec kolejowy Świdnica Przedmieście (Schweidnitz Niederstadt) powstał na przełomie 1897 i 1898 roku wraz z uruchomieniem (15 sierpnia 1898 roku) bezpośredniej linii kolejowej ze Świdnicy do Wrocławia przez Sobótkę. Obecny budynek dworca został zbudowany w 1903 roku. Na terenie stacji kolejowej zachował się wizerunek symbolu Królewskich Pruskich Kolei Państwowych (Königlich Preußische Staatseisenbahnen) – uskrzydlone koło parowozu z koroną. Uwieczniony jest na metalowych tabliczkach, które wskazują kierunek ułożenia kabla pod ziemią.


    Kategoria: Historia Świdnicy 1742-1945, Nowości

    Tagi:

  • Dodaj komentarz

    Dodaj komentarz