1945.09. Kronika miasta Świdnicy ▪ Franciszek Jarzyna

Opublikowano: 22 października 2012, Odsłon: 2 402
  • 1 IX. Przejęcie Warsztatów Wagonowych od radzieckich władz wojskowych przez polską ekipę. Jej pierwsza grupa, złożona z 8 kolejarzy została skierowana przez DOKP Wrocław do Świdnicy już w pierwszych dniach sierpnia. W skład jej wchodzili m.in.: pierwszy naczelnik Warsztatów Stanisław Szulecki, jego zastępca Jan Mikulski. pierwszy kierownik działu Eugeniusz Wysocki, przedstawiciel Zw. Zaw. Kolejarzy Stefan Kalinowski i późniejszy mistrz spawalniczy Czesław Karasiewicz. Przez pierwsze lata Warsztaty Wagonowe, przekształcone następnie (w lipcu 1951 roku) w Fabrykę Wagonów, zajmowały się wyłącznie naprawami taboru kolejowego. Pod koniec 1945 roku zatrudniały już 400 pracowników.

    2 IX. Drużyna funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej rozegrała mecz piłki nożnej z lotnikami Armii Radzieckiej z wynikiem remisowym (2:2).

    3 IX. Otwarta została Szkoła Podstawowa nr 1. Zapisało się do niej 70 uczniów (do poszczególnych klas: I – 11, II – 8, III – 11, IV – 13, V – 19, VI – 7, VII – 1). Kierownikiem szkoły był Piotr Waluk, a grono nauczycielskie tworzyli: Melania Filipowiczowa, Jan Gołębiewski, Jan Lubiatowski, Jan Popielas, Władysław Pasek, Matylda Tulejowa i Roman Łopacki.

    4 IX. Uroczyste otwarcie pierwszego roku szkolnego I Liceum Ogólnokształcącego w sali kina „Gdynia”. Na razie powołano do życia tylko 4-klasowe gimnazjum z 78 uczniami. Zajęcia rozpoczęto 10 września w budynku przy ul. Równej 11. W tym samym budynku mieściło się także gimnazjum i liceum dla dorosłych, pod wspólną z I LO dyrekcją Mieczysława Słobódzkiego. Obowiązki sekretarki i bibliotekarki pełniła jego żona, Irena Słobódzka.

    4 IX. Wprowadzono w mieście godzinę policyjną w związku z niepewnym stanem bezpieczeństwa. Po godzinie 22.00 wolno było przebywać na ulicach tylko osobom posiadającym specjalne zezwolenia.

    5 IX. Pierwsze posiedzenie Zarządu spółdzielni „Świt”. Ustalono podział funkcji: przewodniczący – Stanisław Szeller, sekretarz – Sylwester Kawka i skarbnik – Antoni Wayda. Na kierownika spółdzielni powołano Stanisława Winnickiego, zatrudniono też 6 pracownic sklepowych i księgową Janinę Węgrzyn. Czynne były już wówczas 2 sklepy spółdzielni: przy ul. Jadwigi (róg Żymierskiego) [Franciszkańska róg Grodzkiej] i przy ul. Miedzianej 26 [Kotlarska].

    5 IX. Objęcie świdnickiej drukami przez Centralny Zarząd Państwowych Zakładów Graficznych. Jej kierownikiem został Żuławski. Sporządzony w tym dniu „bilans otwarcia” wymieniał następujące wyposażenie techniczne drukarni: 2 maszyny rotacyjne, 4 linotypy, 18 maszyn drukarskich, nowoczesną stereotypię, liniarkę i zecernię z 25 stanowiskami dla składaczy. Wyposażenie introligatorni obejmowało: 6 krajarek, 2 falcówki, 8 zszywarek na druty, 1 zszywarkę na nici i 25 mniejszych maszyn pomocniczych. Drukarnia posiadała 3 filie mieszczące się przy ul. [Kazimierza] Pułaskiego, Żeromskiego i Świętokrzyskiej.

    5 IX. Zebranie organizacyjne Powiatowego Oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego. Do zarządu zostali wybrani: Jan Gołębiewski (przewodniczący), Jan Popielas (sekretarz), Melania Filipowicz (skarbnik) i Roman Łopacki (kier. wydziału gospodarczo-aprowizacyjnego). Siedziba ZNP mieściła się przy Placu Grunwaldzkim 8.

    9 IX. Stowarzyszenie Kupców, Rzemieślników i Przemysłowców wybrało nowy Zarząd w składzie: Jan Korny (prezes), Piotr Taranek (wiceprezes), Antoni Wiciński (sekretarz), Bolesław Jańczak (skarbnik), Rudolf Raczka (gospodarz), Mieczysław Pogorzelski, Jan Pic de Replonge, Władysław Wolak, Stefan Olech, Ratajczyk i Skitek.

    9 IX. Uroczyste poświęcenie siedziby Zarządu Powiatowego Stronnictwa Ludowego w budynku przy Placu Grunwaldzkim 2.

    10 IX. Zebranie organizacyjne Powiatowej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej. Prezesem Rady Nadzorczej został wybrany Jan Gołębiewski, jego zastępcą Wojciech Dusko, a sekretarzem Władysław Szczepański. Siedziba spółdzielni mieściła się w Rynku 7.

    12 IX. W auli I LO z wybitymi jeszcze szybami odbyło się pierwsze zebranie rodziców. Prowadził je dyr. Kozar-Słobódzki. Wybrano Zarząd Koła Opieki Rodzicielskiej.

    15 IX. Zastępcą naczelnika Urzędu Pocztowego został mianowany kontroler Michał Ślusarczyk.

    16 IX. Pierwsze zebranie rodziców w szkole nr 1. Powołano zarząd Koła Opieki nad Dzieckiem.

    16 IX. Otwarcie Domu Kultury przy ul. Jagiellońskiej 5. W uroczystości wziął udział, bawiący w tym dniu w Świdnicy, minister spraw zagranicznych (i prezes CK SD) Wincenty Rzymowski.

    17 IX. Przy Szkole Podstawowej nr 1 utworzono drużynę harcerską, liczącą 36 członków. Nieco później przy szkole tej powstała też drużyna zuchów (45 członków).

    17 IX. Odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Pedagogicznej w I LO, na którym obecni byli: dyrektor M. Kozar-Słobódzki oraz 10 nauczycieli: Irena Wasylowska, Ewelina Małachowska, Helena Sierzputowska, Maria Wrześniowska, Józef Wilczak, Kazimierz Baudouin de Courtenay, Kazimierz Rosłanowski, Stefan Kępczyński, Stanisław Barwałdski i Ignacy Leśniak. Rada zatwierdziła przydział zajęć dla poszczególnych nauczycieli, podjęła decyzję odnośnie uruchomienia stołówki szkolnej i zapoczątkowania akcji gromadzenia pomocy naukowych.

    20 IX. W czasie pełnienia obowiązków służbowych poniósł śmierć funkcjonariusz Urzędu Bezpieczeństwa w Świdnicy, szeregowiec Jan Drąg.

    20 IX. Utworzony został Obwodowy Komitet Opieki nad Żołnierzem. W skład jego weszli: Pełnomocnik Rządu Józef Jedyński jako przewodniczący, kierownik Oddziału Wojskowego Kazimierz Zaremba jako sekretarz oraz Felicja Strzembosz (kier. Wydziału Kultury), Tadeusz Galica (referent Opieki Społecznej), kpt. Józef Oliński (Związek Inwalidów Wojennych), Jan Mucha (PPR), Mieczysław Kaciałek (PPS) i Marian Sarba (SL). Komitet miał za zadanie udzielanie pierwszej pomocy przybywającym żołnierzom, ich zakwaterowanie i wyżywienie. Zdemobilizowanych kierowano przejściowo na kwatery w budynku PCK i do Związku Inwalidów.

    20 IX. Odbyło się organizacyjne zebranie Spółdzielni Przemysłu Ludowego, na którym referat o zadaniach i znaczeniu sztuki w życiu narodu wygłosił Stanisław Szeller. Spółdzielnia produkowała wyroby dziewiarskie, tkackie, kilimkarskie, zabawkarskie, ceramiczne, krawieckie i koszykarskie. Jej kontynuacją stała się później Spółdzielnia im. Marcelego Nowotki.

    23 IX. Uroczyste odsłonięcie pomnika ku czci Bojowników Radzieckich poległych w walkach o Świdnicę (przy Alei Niepodległości). Obecni byli przedstawiciele obu garnizonów wojskowych: radzieckiego i polskiego oraz liczni mieszkańcy miasta. W momencie odsłonięcia pomnika orkiestra odegrała marsz żałobny Chopina.

    26 IX. W Fabryce Maszyn i Aparatów przyjęto do pracy pierwszego wykwalifikowanego pracownika – Polaka. Był nim Władysław Kraja, mistrz formierski, później kierownik odlewni.

    28 IX. Przy Zarządzie Miasta utworzono Wydział Zdrowia. Jego kierownikiem został dr Edmund Zaporowski. W Wydziale pracowali ponadto: Zygmunt Dobrowolski (kontroler sanitarny) i Czesława Doszla (kancelistka).

    30 IX. Założony został Państwowy Związek Ogrodniczy. Jego prezesem wybrano Wł. Szczepańskiego.

    30 IX. Liczba ludności polskiej wynosiła 9.692 osoby.

    ● We wrześniu rozpoczęła swoją działalność Szkoła Muzyczna przy ulicy Kościelnej 13 (obecnie: ul. Przyjaciół Żołnierza) [Kościelna], założona przez Władysława Skawinę. Do szkoły zapisało się 10 uczniów. Liczba ich w ciągu roku wzrosła do 84.

    Pod koniec września czynne już były 4 polskie apteki: „Piastowska” w Rynku (obok teatru), prowadzona przez Janinę i Mariana Szankowskich, „Pod Orłem” – również w Rynku (aptekarz Mieczysław Treutler), „Warszawska” przy ul. Jadwigi [Franciszkańska], prowadzona przez Czesława Domańskiego i jego żonę, oraz „Dolnośląska” przy Placu Wolności, prowadzona przez Zofię Jarzęcką-Popowską. Istniały również w tym czasie 4 prywatne gabinety dentystyczne: Franciszka Stiebera, Piechowiaka, Hoszowskiego i Guzikowskiego.


    Kategoria: Świdnica 1945-1975

    Tagi: ,

  • Dodaj komentarz

    Dodaj komentarz