Nowości i aktualizacje 2009 r.

31.12.2009

Dzisiejsza, ostatnia w tym roku, aktualizacja to kolejna porcja historycznych artykułów.

Sześć z nich poświęconych jest najdawniejszym dziejom naszego miasta. Z tekstów Edmunda Nawrockiego możemy się na przykład dowiedzieć kiedy nadano Świdnicy prawa miejskie lub czy księżna Agnieszka wyszła powtórnie za mąż.

Z czasów nowszych w swoim obszernym artykule Wiesław Rośkowicz zaprezentował dzieje świdnickiego przemysłu, aż do końca II wojny światowej.

Kolejna pozycja to krótkie opracowanie Wolfganga J. Brylli ukazująca nam świdnicki epizod przedstawiony w książce Stanisława Wiecheckiego "Maniuś Kitajec i jego ferajna".

Najwięcej miejsca poświęcone zostało znanym ludziom. W trzynastu artykułach Edmunda Nawrockiego przybliżone zostały sylwetki świdniczan bądź osób związanych z miastem mających wpływa na jego funkcjonowanie, historie, rozwój czy wizerunek.

W dziale kroniki dodane zostały kolejne lata (1948, 1949, 1950) z "Kroniki Miasta Świdnicy za lata 1945-1975" Franciszka Jarzyny.

12.11.2009

Mija 20 rocznica historycznej "Mszy Pojednania" w Krzyżowej. 12 listopada 1989 r. na terenie zaniedbanych, dawnych posiadłości rodziny von Moltke doszło do symbolicznej wymiany znaku pojednania pomiędzy ówczesnym premierem Polski Tadeuszem Mazowieckim i kanclerzem Niemiec Helmutem Kohlem. Kanclerz podkreślił wówczas historyczne znaczenie miejsca, w którym doszło do pojednania, nazywając Krzyżową sercem Europy.

Jakie były jednak powody, że w tej niewielkiej wsi obok Świdnicy miały miejsce tak podniosłe wydarzenia? Temu właśnie zagadnieniu jest poświęcona dzisiejsza aktualizacja. Chcemy nieco przybliżyć dzieje rodziny von Moltke, historię wsi i jej mieszkańców oraz przedstawić fakty z działalności tzw. "Kręgu z Krzyżowej", a ponadto zaprezentować dzieje najnowsze związane z działalnością Fundacji "Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego.

Zapraszamy do zapoznania się z artykułami poświęconymi tematowi oraz oglądania fotografii z pamiętnej mszy w listopadzie 1989 roku.

31.10.2009

Pierwsza jesienna aktualizacja jest poświęcona kilku zagadnieniom.

W dziale "kroniki" prezentujemy kolejne dwa roczniki (1946-1947) dziejów Świdnicy według Franciszka Jarzyny. W "artykułach" znajduje się siedemnaście nowych pozycji: trzy biogramy świdniczan związanych z kulturą (Józef Brylla, Franciszek Jarzyna, Roman Łysakowski) oraz czternaście tekstów dotyczących wysiedleń ludności niemieckiej ze Świdnicy i okolic w latach czterdziestych XX wieku - głównie są to wspomnienia.

Galeria zdjęć wzbogaciła się o kilkadziesiąt fotografii kościoła pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski autorstwa Albina Miedzińskiego z czasów budowy świątyni oraz Lucjana Momota dokumentujących dostarczenie i poświęcenie pięciu dzwonów.

Kolejne nowości to plan miasta z 1909 r., panorama miasta przedstawiająca oblężenie Świdnicy w 1758 r. oraz ponad dwadzieścia sztuk czarno-białych reprodukcji grafik Romana Łysakowskiego z lat sześćdziesiątych XX wieku. Przedstawiają one m.in. zabytkową architekturę miasta i regionu.

Uzupełnieniem biogramu J. Brylli jest kilkudziesięciosekundowa migawka filmowa zarejestrowana we wnętrzu kościoła Pokoju.

01.09.2009

Dziś mija 70. rocznica wybuchu drugiej wojny światowej. W wyniku przegranej wojny obronnej terytorium II RP znalazło się pod okupacją narodowosocjalistycznych Niemiec i komunistycznego Związku Sowieckiego. W agresji na Polskę od 1 września brali udział świdniczanie służący we wszystkich rodzajach niemieckich sił zbrojnych. Więcej na ten temat przeczytasz w artykułach Edmunda Nawrockiego "Niemieccy świdniczanie polegli w kampanii wrześniowej" i "Świdnicki dziennik polskiego oficera" oraz wspomnieniach Aleksandra Szymańskiego "Zbrodnia Wehrmachtu - relacja świadka".

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z uroczystego otwarcia wystawy "Wojna Obronna Polski w 1939 r." w Muzeum Dawnego Kupiectwa. Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających do 20 września.

25.08.2009

Po długiej, wakacyjnej przerwie zapraszamy na kolejną aktualizację przygotowaną przez zespół redakcyjny serwisu "Świdnica - Moje Miasto". Tym razem prezentujemy kilkadziesiąt fotografii z lat 60., 70. i 90. XX wieku, na których został utrwalony - jakże groźny oraz niszczący - kataklizm powodzi w Świdnicy i w kilku okolicznych miejscowościach.
Uzupełnieniem zdjęć są cztery migawki filmowe nakręcone w lipcu 1997 roku podczas tragicznej klęski żywiołowej, jaką była "powódź tysiąclecia", przedstawiające wezbrane wody rzeki Bystrzycy na terenie Świdnicy w okolicach tak zwanego "żelaznego mostu" na ulicy Wrocławskiej. Poza tym zachęcamy do lektury ostatniego artykułu autorstwa Beaty Gratkowskiej z cyklu: "Trzy reportaże z czasów Polski Ludowej" oraz dwóch tekstów autorstwa Piotra Zagały z gatunku lekkich, łatwych i przyjemnych, które należy traktować i czytać z przymrużeniem oka: o świdnickich knajpach oraz na temat "Czerwonego Barona".
Ponadto w dziale "Kroniki" można już przeglądać pierwszą część kroniki Franciszka Jarzyny - rok 1945. Kronika ta w wersji elektronicznej może być opublikowana dzięki przychylności pani Idalii Jarzyny oraz pomocy radnej Anny Bielawskiej za co obu Paniom serdecznie Dziękujemy.

30.06.2009

"Wśród wielu legend, jakie krążą po świecie, powstała i ta o świdnickim piwowarze, który zasłynął ze swojego piwa i tajemniczego zaklęcia." - tak zaczyna się Legenda o Marcegorzu Jana Górskiego, którą w całości wraz z  dwoma kolejnymi tekstami można przeczytać od dzisiaj w dziale artykułów. Dwa pozostałe artykuły to: Odlewnia żeliwa i fabryka maszyn "Heinrichshütte" - Piotra Zagały oraz Rapsodia Świdnicka - kontynuacja wspomnień Pani Beaty Gratkowskiej  z cyklu Trzy reportaże z czasów Polski Ludowej.

W dziale zdjęć współczesnych zapraszamy do oglądania zdjęć Świdnicy wykonanych z wieży katedry  w maju br. oraz zdjęć z cerkwi pw. Św. Mikolaja Cudotwórcy, która mieści się na Cmentarzu Komunalnym przy ul. Waleriana Łukasińskiego 49.

13.05.2009

Konferencja w muzeum - 8 maja 2009 r.

"Dawne prawo i jego zabytki na Ziemi Świdnickiej" - taki tytuł miała konferencja naukowa, która odbyła się w piątek 8 maja 2009 r. w gościnnych pomieszczeniach Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy (MDK). Organizatorami tego wydarzenia oprócz swidnickiej placówki muzealnej było Stowarzyszenie Ochrony i Badań Zabytków Prawa (SOiBZP) oraz Towarzystwo Regionalne Ziemi Świdnickiej (TRZŚ). Zarówno miejsce konferencji jak i jej tytuł zostały wybrane nieprzypadkowo. Okolice Świdnicy są bowiem terenem szczególnie nasyconym w różnego rodzaju zabytki dawnego prawa. Obfita jest również baza źródłowa dotycząca szeroko pojętej jurysdykcji na Ziemi Świdnickiej co pozwala na prowadzenie dogłębnych badań w tym temacie.

Kwadrans po godzinie jedenastej, a więc z małym opóźnieniem, konferencję otworzyli przedstawiciele organizatorów: Wiesław Rośkowicz - Dyrektor MDK, Mariusz Janikowski - Zastępca Prezesa Zarządu SOiBZP i Stanisław Kotełko - Prezes TRZŚ.

Zebrana w muzeum publiczność w liczbie ponad 60 osób miała przyjemność wysłuchania dwunastu następujących, niezwykle ciekawych oraz interesujących referatów:

Identyfikacja surowca kamiennego w pracach badawczych i konserwatorskich - na przykładzie zabytków prawa powiatu świdnickiego - prof. dr hab. Marek Lorenc (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu - Instytut Architektury Krajobrazu).

Wybrane aspekty działalności inkwizycyjnej w czternastowiecznej Świdnicy - dr Jarosław Szymański (Uniwersytet Wrocławski - Instytut Historyczny).

Badania archeologiczne przy kamiennych krzyżach na przykładzie obiektów w Pszennie i Modliszowie w gminie Świdnica - dr Honorata Rutka, Marcin Paternoga (Stowarzyszenie Ochrony i Badań Zabytków Prawa/Uniwersytet Wrocławski - Instytut Archeologii).

Kilka pomników pojednania z okolic Świdnicy i związane z nimi dokumenty - dr Robert Heś (Muzeum Narodowe we Wrocławiu).

Świdnicka umowa kompozycyjna z 1517 r. - Agnieszka Dudzińska (Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy).

Aparat sądowniczo-policyjny wojska w czasie wojny trzydziestoletniej w Księstwie Świdnicko-Jaworskim - prof. dr hab. Jerzy Maroń (Uniwersytet Wrocławski - Instytut Historyczny).

Policja w Księstwie Świdnicko-Jaworskim po wojnie trzydziestoletniej - Michał Rusin (Uniwersytet Wrocławski - Instytut Historyczny).

Śmierć samobójcza w rozporządzeniach prawnych i w praktyce na przykładzie Świdnicy - Paweł Duma (Uniwersytet Wrocławski - Instytut Archeologii).

Rola kata i urządzenia penitencjarne w nowożytnej Świdnicy - Daniel Wojtucki (Uniwersytet Wrocławski - Instytut Historyczny).

Prowadzenie badań archeologicznych oraz prac konserwatorskich zabytków dawnego prawa w świetle obowiązujących przepisów prawnych - Marek Kowalski (Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu - Delegatura w Wałbrzychu).

Technologie cyfrowe w pracach z dokumentami na przykładzie świdnickich archiwaliów - Tomasz Kalota (Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu).

Zabytki dawnego prawa jako produkt turystyczny gminy Świdnica - Dorota Kempa (Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu - Instytut Architektury Krajobrazu.

Konferencja zakończyła się około godziny dziewiętnastej. Materiały z niej organizatorzy planują opublikować w "Roczniku Świdnickim 2009", który ukaże się na wiosnę 2010 r.

06.05.2009

Dzisiejsza aktualizacja to cztery nowe pozycje w dziale "artykuły" oraz kronika powiatu świdnickiego za rok 2008.

Nowe artykuły to: pierwszy tekst autorstwa Beaty Gratkowskiej z cyklu Trzy reportaże z czasów Polski Ludowej, dwie współczesne legendy oraz

artykuł poświęcony życiu i działalności poety, Maxa Heinzla.

12.04.2009

Dzisiejsza aktualizacja w całości jest poświecona okolicom Świdnicy. Większość dodanych zdjęć to zdjęcia historyczne z okresu od końca XIX w. do lat osiemdziesiątych XX w. Można oglądać zatem:
- zdjęcia wsi i miejscowości z obszaru dzisiejszego powiatu świdnickiego,
- zdjęcia wsi i miejscowości, które w różnych okresach były w granicach administracyjnych powiatu świdnickiego, a obecnie nie są np. Sobótka (dzisiaj powiat wrocławski),
- zdjęcia miejscowości, które nie są i nie były nigdy w powiecie świdnickim, ale są w jakiś sposób związane z miastem np. Książ i Krzeszów.
Fotografie sprzed 1945 r. pochodzą przede wszystkim z kolekcji Horsta Adlera, Edwarda Łopuszańskiego, Wiesława Pietrzyka i Borysa Urbańskiego. Okres po 1945 r. to zdjęcia Eugeniusza Kura oraz zdjęcia Ryszarda Korczaka z kolekcji Ireny Stefańskiej.
W dziale wydarzeń dodaliśmy krótki fotoreportaż z przeprowadzonych w marcu badań sondażowych w Modliszowie. Stowarzyszenie Ochrony i Badań Zabytków Prawa zorganizowało akcję wydobycia i ponownego posadowienia kamiennego krzyża. Celem przedsięwzięcia było lepsze wyeksponowanie obiektu z jednoczesnym zbadaniem i ukazaniem umieszczonego na nim rytu.

Badania sondażowe w Modliszowie - 28 marca 2009 r.

W sobotę 28 marca 2009 r. Stowarzyszenie Ochrony i Badań Zabytków Prawa zorganizowało akcję wydobycia i ponownego posadowienia kamiennego krzyża we wsi Modliszów w gminie wiejskiej Świdnica. Celem przedsięwzięcia było lepsze wyeksponowanie obiektu z jednoczesnym zbadaniem i ukazaniem umieszczonego na nim rytu.

Krzyż stojący w południowo-wschodnim rogu skrzyżowania drogi wojewódzkiej 379 Wałbrzych-Świdnica z lokalną drogą z Modliszowa do Lubachowa na wysokości około 458 m n.p.m. wykonany został ze zlepieńca i reprezentuje unikalny na terenie Polski zabytkowy pomnik pojednania w formie przejściowej od krzyża do kapliczki. Ten wyjątkowy zabytek dawnego prawa wystawiony został w 1409 r. po dokonaniu zabójstwa na osobie niejakiego Mikołaja Dreylinga.

Za zgodą i dzięki uprzejmości właścicieli terenu, na którym posadowiony jest kamienny obiekt przystąpiono do zaplanowanych działań porządkowych oraz badawczych, które rozpoczęto o godzinie 9.30, a zakończono o 14.30.

Realizując te prace wykonano wykop o wymiarach 140 cm na 100 cm i głębokości 100 cm, a następnie wydobyto krzyż. Po oczyszczeniu powierzchni krzyża dał się zauważyć zarys rytu w całej okazałości. W dotychczasowej literaturze przedmiotu był on błędnie identyfikowany i opisywany jako ciupaga albo siekiera. W rzeczywistości jest to jednak ryt najprawdopodobniej przedstawiający średniowieczny tasak lub kord z XIV w. Górna część rytu (głowica, rękojeść i jelec) jest już bardzo zatarta w wyniku erozji materiału, z którego wykonano pomnik pojednania.

Krzyż posadowiono z przesunięciem ok. 0,5 m w górę skarpy (w kierunku wschodnim) i podwyższono o ok. 50 cm w stosunku do pierwotnego stanu przed rozpoczęciem prac.

W sobotnich działaniach przy modliszowskim krzyżu zaangażowane były następujące osoby z szeregów Stowarzyszenia Ochrony i Badań Zabytków Prawa: Jan Adamus - Wałbrzych, Ryszard Czopek - Tychy, Arkadiusz Dobrzyniecki - Wrocław, Marcin Paternoga - Wrocław, Honorata Rutka - Gajków, Andrzej Sośnierz - Katowice, Daniel Wojtucki - Wrocław, Stanisław Zobniów - Wrocław.

Bezpośredni nadzór konserwatorski nad prowadzonymi pracami terenowymi sprawował Marek Kowalski - pracownik wałbrzyskiej Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu.

10.03.2009

W piątek 6 marca 2009 r. w Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy odbył się wernisaż wystawy "Carl Gotthard Langhans śląski architekt". Wystawę otworzyli wspólnie Wiesław Rośkowicz - dyrektor Muzeum, Jadwiga Makota - komisarz wystawy i dr Jerzy K. Kos - znawca życia i twórczości Carla Gottharda Langhansa. Przed wernisażem w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Świdnicy odbyła się sesja popularnonaukowa, gdzie swoje wykłady wygłosili: dr hab. Leszek Ziątkowski, dr hab. Agnieszka Zabłocka-Kos i dr Jerzy K. Kos. Organizatorami wystawy są Muzeum Dawnego Kupiectwa w Świdnicy oraz Muzeum Tkactwa Dolnośląskiego w Kamiennej Górze. Ekspozycję można oglądać do 26 kwietnia 2009 r.

28.02.2009

Zdjęcia: Sto szesnaście zdjęć historycznych z okresu od lat czterdziestych do końca lat osiemdziesiątych XX w. Na zdjęciach przede wszystkim stare miasto, kompleks poklasztornych budynków przy ul. Muzealnej 1 tuż przed przejęciem go przez Zbór Kościoła Zielonoświątkowego, Szkoła Podstawowa nr 2, Liceum Pedagogiczne i Studium Wychowania Przedszkolnego z ul. Kościelnej 32, pochody pierwszomajowe z alei Niepodległości oraz sporo innych ciekawych miejsc.

Artykuły: "Męskie Towarzystwo Gimnastyczne 1860 Świdnica" i "Wojskowy Klub Sportowy "Manfred von Richthofen" Świdnica"" Piotra Zagały oraz "Zabytki archeologiczne z terenu Świdnicy" Wiesława Rośkowicza.

31.01.2009

Zdjęcia: blisko sto historycznych pocztówek z kolekcji Pana Edwarda Łopuszańskiego - w tym kilkanaście z serii "Gruss..." z przełomu XIX i XX w. Część pocztówek z tej serii była już na stronie zamieszczona, ale teraz zostały zastąpione plikami o dużo większej rozdzielczości. Cała seria otrzymała rozszerzone opisy.

Artykuły: "Obraz Matki Boskiej z klasztoru Urszulanek świdnickich" Edmunda Nawrockiego, "Parafia Prawosławna pod wezwaniem Świętego Mikołaja Cudotwórcy w Świdnicy" Piotra Gerenta, "Wspomnienia z okresu okupacji" Janiny Zdziech, "Cukrownia "Friedrich Kopisch" w Pszennie" Piotra Zagały oraz poprawiony i rozszerzony artykuł "Józef Alojzy Gawrych ps. "Hawrych", "Laudański" (1891-1955)" także Piotra Zagały.

Mapa: Świdnica i okolice. Mapa w skali 1:100000 wydana w roku 1934 przez Wojskowy Instytut Geograficzny w Warszawie na podstawie niemieckiej mapy o tej samej skali wydrukowanej w roku 1930.